آخرین اخبار
کد خبر: ۲۲۳۴۲
تاریخ انتشار: ۲۶ فروردين ۱۳۹۷ - ۱۶:۲۱
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
از توقف تزریق ارز به صرافی‌ها گزارش می دهد :
گروه اقتصاد - گوهر زارع باشی: از دیرباز بنابر ضرورت هاي تجاري، صرافان پلی میان بازرگانان و تجار بوده اند و همین رابطه باعث شد، بناي صرافی بر اعتماد نهاده شده و تا به امروز نیز تداوم یابد.
از نظر طبقه بندي، صرافی ها در زمره نهادهاي پولی غیربانکی قرار می گیرند و جایگاه و یا سهم آنها از اقتصاد بسته به میزان فعالیت ها و اثرگذاري آنها خواهد بود. در برخی از کشورها صرافی ها تنها در حد یک باجه و یا یک کیوسک به دلیل حضور گردشگران فعالیت می کنند و در برخی از کشورها بانک ها، صرافان را اداره می کنند و هر بانک، صرافی تحت پوشش خود را داراست.
در کشور ما نیز با آغاز تحریم ها، صرافی ها رفته رفته داراي جایگاه ویژه اي در عرصه اقتصادي شدند و اثرگذاري انکار ناپذیرشان تمام فعالین اقتصادي را به تامل واداشته است.
سوداگری، دپوی ارز ، خرید و فروش ارز با اختلاف نرخ بالا و کسب سودهای بالا برخی از مهمترین مشخصات تعدادی از صرافی هاست که در سال های مختلف نبض بازار ارز را در اختیار گرفته اند. هرچند بانک مرکزی در مقاطعی عزم خود را برای ساماندهی کسب و کار صرافی ها جزم کرد ولی هر بار بنا به دلایلی ناکام ماند.
در ماه های اخیرکه نرخ دلار در بازار ارز رکوردهای تاریخی را به ثبت رساند، کاسبی برخی صراف ها رونق چشمگیری گرفته بود؛ رونق این کاسبی از آنجا بود که صراف ها سودهای بالایی از اختلاف دلار بانکی و آزاد نصیبشان می شد.در همین حین بود که بی نظمی بر بازار ارز سایه افکند و  بسیاری از فعالان و کارشناسان بازار انگشت اتهام را به سوی صرافی ها نشانه رفتند و صرافان را علت اصلی گرانی ارز عنوان کردند تا اینکه با همت دولت و بانک مرکزی چند روزی است که ارزدر اقتصاد ایران تک نرخی شده است، اما این تک نرخی کردن، تنها یک دلار ۴۲۰۰ تومانی نیست، بلکه بسیاری از کارکردهای تجاری و خرید و فروش‌ها در بازار آزاد را تحت الشعاع خود قرار داده است.
تزریق ارز به صرافی‌ها متوقف شد
با توجه به اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز و تغییر روش تامین نیازهای ارزی، فعلا بانک مرکزی هیچ ارزی به بازار و صرافی‌ها تزریق نخواهد کرد.
از ۲۱ فروردین‌ماه سال جاری، سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز به مرحله اجرا درآمد و ضوابط و مقررات جدیدی بر بازار ارزی ایران حاکم شد و به گونه‌ای روال قبلی تغییر کرد. بر این اساس دلار که تا بیش از ٦٠٠٠ تومان هم در جریان نوسان بازار پیش رفته بود، به عنوان پرکاربردترین و رایج‌ترین ارز بازار و مورد استفاده کاربران با نرخ ۴۲۰۰ تومان و به منظور تامین نیازهای اصلی تک نرخی شد.
اما با تک نرخی شدن دلار و الزام برای اجرای ضوابط و مقررات جدید مربوطه یکی از بخش‌هایی  که به طور خاص تحت تاثیر این تصمیم قرار می‌گیرد، صرافی‌ها هستند.
از روز ابلاغ و اجرای سیاست‌سازی نرخ ارز که از هفته گذشته در دستور کار قرار گرفت دیگر صرافی‌ها روال معمول گذشته را نداشته و حتی خرید و فروش اسکناس ارزی توسط آن‌ها ممنوع شده است و نمی‌توانند در این مورد اقدام کنند، چراکه بانک‌ها ملزم به خرید و فروش اسکناس شده‌اند.
بر این اساس یکی از مسائلی که اتفاق می‌افتد این است که طبق اعلام مسئولان بانک مرکزی دیگر این  بانک به روال گذشته به صرافی‌ها ارز تزریق  نخواهد کرد و این روند فعلا منتفی است؛ چرا که قرار بر این است نیازهای اصلی همه گروه‌های نیازمند ارز به طور غیر مستقیم و یا از طریق سامانه‌های تعیین شده، تامین شود.
 این در حالی است که تا پیش از این روال بر این بود که بانک مرکزی به طور روزانه و یا چند روز در هفته و  بر اساس نیاز بازار ارز را از طریق صرافی بانک‌ها و یا صرافی‌های منتخب خود به بازار تزریق می‌کرد و صرافان مجاز و تحت نظارت بانک مرکزی می‌توانستند هر بار بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار دلار ارز دریافت کرده و با اختلاف قیمت حدود ۱۰ تا ۱۵ تومان در بازار می‌فروختند و متقاضیان خریداری می‌کردند.
دولت اکنون می‌گوید به غیر از ۴۲۰۰ تومان، فعلا هیچ نرخی را برای ارز به رسمیت نمی شناسد و اگر قرار باشد که تغییراتی هم در این نرخ صورت گیرد؛ حتما با ضوابط و شرایط خاصی که از سوی بانک مرکزی و دولت در آینده اعلام خواهد شد، تغییر نرخ امکان پذیر است؛ هرچه باشد سیاست دولت، شناور مدیریت‌شده برای نرخ ارز است و دیگر قرار نیست که تثبیت نرخ در بازار صورت گیرد.
توقف معاملات ارزی و صدور حواله در بانکها
دولت می‌گوید که شیوه کار صرافان را هم با دستورالعمل جدید خود، با تغییراتی مواجه کرده است. آنگونه که ولی‌الله سیف، رئیس کل بانک مرکزی می‌گوید، صرافان از این پس دیگر حق خرید و فروش اسکناس ارزی از مردم و صدور حواله‌های ارزی را ندارند و تنها بانکها مجاز به معامله اسکناس ارزی و صدور حواله هستند.
آنگونه که رئیس کل بانک مرکزی گفته، البته انتقال عملیات خرید و فروش ارز و صدور حواله از صرافی‌ها به بانکها، مقاومت‌هایی را با خود به همراه داشته و دارد؛ ولی به هر حال دولت تصمیم گرفته تا این تصمیم را اجرایی کند؛ این در شرایطی است که به گفته سیف، علیرغم این مقاومت‌ها، شفافیتی که این تصمیم در تجارت خارجی کشور ایجاد می‌کند، به طور قطع مثبت و مفید است.
نکته دیگری که دولت را به صدور این دستورالعمل ترغیب کرده، مبارزه با پولشویی است. ایران چندین و چند ماه است که زیر ذره بین FATF قرار گرفته و به هرحال باید مسیر خود را از مراودات غیررسمی ارزی جدا می کرد و به نوعی قوانین مبارزه با پولشویی را اعمال می‌نمود؛ بنابراین شفافیت هر چه بیشتر در فرآیند نقل و انتقالات ارزی، خود می‌تواند به جلب اعتماد بیشتر این سیستم بین‌المللی، کمک کند.
در واقع، طبق ضوابط جدید، این فقط بانک‌ها هستند که ملزم به خرید اسکناس خرد افراد بوده و صرافی‌ها دیگر نمی توانند خرید و فروش اسکناس انجام دهند و آنگونه که دولت تاکید کرده، از این پس، صدور حواله ارزی خارج از شبکه بانکی، ممنوع خواهد بود.
کارکردهای جدید صرافی‌ها چه خواهد بود؟
در این میان، مقامات بانک مرکزی می‌گویند که با توجه به اینکه بانک مرکزی، نیازهای ارزی همه گروه‌های جامعه را ¬غیرمستقیم و از طریق سامانه‌ها یا اخذ مدارک به صورت سیستمی انجام می‌دهد؛ لذا فعلا ارزی به بازار صرافی‌ها تزریق نمی‌شود و بنابراین، فعلا خرید و فروش ارز در بازار منتفی است.
در واقع، کرکره صرافی‌ها هر روز بالا می‌رود و آنها می‌توانند به تناسب شرایط، برخی عملیات ارزی را انجام دهند، اما این کار به ندرت در بازار انجام خواهد شد و به نظر می‌رسد که کار ثابت صرافی‌ها فعلا، تنها خرید و فروش سکه خواهد بود.
البته بانک مرکزی می‌گوید که با توجه به تصمیم دولت برای فروش ارز حاصل از صادرات در سامانه نیما، واردکنندگان می‌توانند این ارزها را از طریق بانکها و یا صرافی‌های مجاز خریداری کنند؛ اما بانکها بار اصلی را به دوش خواهند کشید.
نکته حائز اهمیت آن است که ایران هنوز در برخی نقاط جهان، مشکل روابط کارگزاری دارد و نمی‌توان به راحتی کار انتقال ارز و یا حواله جات را انجام دهند؛ لذا این جا است که صرافی ها به کمک نظام بانکی آمده و با تعیین حق‌الوکاله به مشتری در جابجایی منابع کمک می‌کنند.
محمدعلی کریمی، سخنگوی بانک مرکزی در این رابطه می‌گوید که به طور کلی، کارکرد صرافی‌ها در حال بازتعریف است؛ ولی به هر حال فعلا فروش ارز مستقیم توسط صرافی‌ها ممنوع است.
در همین راستا ولی الله سیف در جلسه ارزی با مدیران بانکها از آنها خواست در اجرای یکسان سازی نرخ ارز اهتمام ویژه‌ای داشته باشند چرا که فرصت مناسبی برای انتقال فعالیت‌های ارزی از صرافی‌ها به شبکه بانکی ایجاد شده است و این
تصمیم، منجر به ایجاد شفافیت در تجارت خارجی می شود چرا که حضور پررنگ صرافی ها در تسویه حساب های بین المللی، ابهاماتی را با خود به همراه دارد.
رییس شورای پول و اعتبار با بیان اینکه انتقال بخشی از عملیات ارزی از صرافی ها به بانکها، مقاومت هایی را با خود همراه دارد، خاطرنشان کرد: علی رغم این مقاومت ها، شفافیتی که این تصمیم در تجارت خارجی ما ایجاد می کند مثبت و مفید است. علاوه بر این، تصمیم اتخاذ شده منجر به تسهیل و تقویت اجرای مقررات مبارزه با پولشویی می شود.سیف خاطرنشان کرد: با تصمیم اتخاذشده، فرصت مناسبی برای انتقال فعالیت های ارزی از صرافی ها به بانک ها ایجاد شده است.
سیف ضمن تاکید بر اینکه هیچ ارزی برای خروج سرمایه و قاچاق تخصیص داده نخواهد شد، افزود: با تأمین تمام نیازهای واقعی و منطقی، با ایجاد بازار سیاه هم مقابله می شود.
 بر مبنای گزارش های ارائه شده از سوی بانک مرکزی با توجه به انجام برخی تخلفات و انجام عملیات صرافی برخلاف قوانین و مقررات ذیربط، پیش از بحران ارزی اخیر بانک مرکزی مجوز فعالیت این‌گونه صرافی‌ها را ابطال کرده بود که شمار کسانی که در این راستا با برخورد قانونی و بازدارنده مواجه شده اند، 210 واحد در سراسر کشور اعلام شده است؛با این حال تعداد واحدهای صرافی های غیر مجازی  که در شبکه بانکی کشور فعالیت می کنند همچنان بالاست،به طوری که به گفته برخی نمایندگان مجلس فعالیت آنها نظم بازار ارز را بهم ریخته است و اگر با آنها برخورد نشود، احتمال پس لرزه های بعدی هم وجود دارد.  
این در حالی است که با توجه به مقررات و مصوبات موجود، فعالیت هم در زمینه خرید و فروش سکه و هم در حوزه خرید و فروش ارز نیاز به اخذ مجوز بانک مرکزی دارد. بسیاری از کارشناسان و نمایندگان مجلس بر این اعتقادند که برخورد با این دسته از متخلفان دیرهنگام‌ بوده، اما ولی الله سیف، رییس کل بانک مرکزی نیز حتی در جواب دلایل این تاخیر ، تاکید کرده است که بنا بر این است از این پس از فعالیت نامتعارف و خلاف قانون صرافی ها ، چه صرافی های مجاز و چه غیر مجاز پیشگیری شود . وی گفته است به زودی شرایط برای فعالیت صرافی ها بیش از پیش روشن خواهد شد.
بانک مرکزی اعلام کرده است که به کرات و به صورت مستمر فهرست صرافی‌هایی که مجوز آنها ابطال شده یا واحدهای صنفی فعال در حوزه سکه و ارز را به نیروی انتظامی اعلام نموده است.
به هر حال باید منتظر ماند و دید که آیا طی روزهای آینده کارکرد صرافی‌ها از سوی بانک مرکزی در دستورالعمل مشخصی ابلاغ می‌شود تا به هرحال، این کسب و کار نیز رونق قبلی خود را از دست ندهد یا اینکه فعلا صرافان باید همان خرید و فروش سکه را انجام دهند.
 با این وجود به نظر می رسد با یکسان سازی نرخ ارز بر قیمت 4200 تومان از یک سو و نظارت دقیق بر عملکرد صرافی ها و پیشگیری از فعالیت غیر مجازها از سوی دیگر ، آرامش به بازار ارز بازگردد اما باید در نظر داشت که پایداری این آرامش و ثبات منوط به رعایت مر قانون و نظارت دائمی بر فعالیت بازار ارز است.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: