آخرین اخبار
کد خبر: ۲۱۸۰۰
تاریخ انتشار: ۱۴ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۴:۱۶
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
غلام رضا کیامهر - کارشناس مسائل اقتصادی

به همه آن کسانی که باید سیاست خارجی ما را ریل گذاری کنند، می گویم که برای افزایش اعتبار و آبروی پول ملی کشور کمی همت کنید.از سال های آغازین دهه 90 شمسی تا به امروز مساله افزایش نرخ ارز به خصوص دلار به صورتی جدی یکی از چالش های اقتصادی کشور و دغدغه های ثابت جامعه بدل شده است. اکنون در آستانه روزهای پایانی سال 96 دستگیری دلالان ارزی و صف های طولانی در مقابل صرافی ها نشان از حال وخیم ارزش پول کشور در مناسبات جهانی دارد. تلاش دولت برای رفع کسری بودجه از این طریق تا احتمال افزایش ذخیره ارزی به دلیل برهم خوردن برجام، جدی تر شدن مشکلات سوئیفت ارزی و بازگرداندن درآمد حاصل از فروش نفت و عواملی از این دست مجموعه دلایلی هستند که بسیاری افزایش نرخ ارز را ناشی از آن می دانند. برخی هم معتقدند که افزایش شدید قیمت ارز در فاصله کمتر از یک ماه این شبهه را ایجاد کرد که بانک مرکزی عمداً بازار را رها کرده تا قیمت ارز به نرخ مورد نظر نزدیک شده و نهایتا نیز زمینه برای تک نرخی شدن ارز فراهم شود. اما فارغ از عدم مدیریت صحیح شرایط ناشی از رشد نرخ ارز در چند سال گذشته نمی توان شرایط و اقتضائات جهانی و نیز نحوه تعامل ایران را با اقتصاد بین الملل نادیده گرفت. در شرایط سیاسی فعلی، سرنوشت نرخ ارز و به تبع آن تغییرات اغلب شاخص­ های اقتصادی کشور به شدت به روابط سیاسی- اقتصادی با جهان خارج وابسته است. بنابراین، اینکه دولت بتواند بر قیمت ارز در ماه ها و سال های آتی کنترل داشته باشد به عواملی همچون اقدامات دولت ترامپ در برخورد با تداوم توافق برجام، واکنش کشورهای اروپائی در مواجهه با کاخ سفید و همچنین ایران، اقدامات و واکنش سیاست خارجی دولت روحانی در مواجهه با اقدامات احتمالی دولت ترامپ و واکنش سایر کشورهای درگیر در توافق برجام بستگی دارد. لذا دیپلماسی فعال، هوشمندانه و متناسب با هر یک از گزینه ها می تواند به ثبات و یا عدم ثبات بازار نرخ ارز بینجامد.اساسا اقتصاد ایران از طرق مختلف به شدت تحت تأثیر روابط سیاسی و اقتصادی با دنیای خارج به خصوص با کشورهای پیشرفته است. چرا که از یک سو به دلیل اهمیت جایگاه ژئو استراتژیکش در خاورمیانه و نیز نقش تهران در تحولات جاری و ساری در منطقه از سوریه و عراق تا یمن، لبنان و غیره مورد توجه کشورهای دیگر به خصوص کشورهای قدرتمند بوده است و از سوی دیگر نیز با افزایش روزافزون نقش انرژی و به خصوص نفت در تحولات اقتصادی جوامع امروز جهانی و نیز اهمیت حجم ذخایر موجود، ایران را به کشوری با قابلیت ویژه برای اقتصادهای پیشرفته یا در حال پیشرفت تبدیل کرده است. اکنون هم تاثیرات شرایط پیچیده عرصه سیاسی در جهان حاضر را نمی توان بر اقتصاد و نرخ ارزی کشورها نادیده گرفت. به هر حال شرایط و اقتضائات کشورها و به تبعش هم نحوه دیپلماسی این کشورها جایگاه سیاسی – اقتصادی آنان را در روابط بین الملل مشخص می سازد. اما اوضاع و احوال چند وقت اخیر بازار نرخ ارز هم نمی تواند بدون تاثیر از تحولات بازار دیپلماسی باشد. چنانی که در چند وقت اخیر تلاطم شدیدی ارز را در ایران درگیر کرده، دیپلماسی و سیاست خارجی هم درگیر چالش های جدی از طرف جامعه بین الملل بوده است.در این سوال شما چند نکته مهم وجود دارد. اول از همه یقینا برجام و آینده توافق هسته ای بر همه مسائل اقتصادی کشور به خصوص بازار ارز تاثیر آنی و مستقیم خواهد داشت. در این راستا هر چه ابهام در آینده برجام توافق هسته ای بیشتر از پیش شود، تلاطم و افزایش نرخ ارز هم بیشتر و بیشتر خواهد شد. نحوه رفتار دیپلماتیک و نیز واکنش سیاست خارجی هم در برخورد با هر مساله برجامی و غیر برجامی تبعات و آثار خود را دارد. منطق بیشتر در دیپلماسی برابر است با ثبات بیشتر در اقتصاد داخلی. دوم این که علاوه بر تاثیرات سوء جهان خارج بر نرخ ارز در کشور باید به مدیریت داخلی و نحوه برخورد دولت با این معضل هم اشاره کرد. اکنون در سایه این مدیریت دولت نوعی از بی اعتمادی در کف و بستر جامعه شکل گرفته است. اگر در آینده این میزان از بی اعتمادیِ شکل گرفته بیشتر شود که از شواهد امر هم چنین بر می آید، یقینا دولت با معضل مشروعیت رو به رو خواهد شد. این مساله می تواند به چالشی اساسی در کشور بدل شود و دامنه آن حتی به حوزه دیپلماتیک هم کشیده شود. کشوری که از درون با فقدان اعتماد ملتش مواجه است، در جامعه جهانی هم سخن او پذیرفته نخواهد بود. این چالشی جدی برای برجام، مواضع ما در خاورمیانه و یا اهداف ما در حوزه توان دفاعی خواهد بود. در این راستا ای کاش که وزیر محترم اقتصاد، رئیس کل بانک مرکزی کشور و شخص رئیس جمهور در این رابطه سکوت پیشه می کردند و وظیفه پاسخ گویی به جامعه را به خود روابط عمومی ها واگذار می کردند و به صورت مستقیم خود را وارد عرصه به شدت متلاطم ارزی کشور نمی کردند تا این گونه بحران عدم اعتماد دامن دولت، آن هم کمتر از یک سال از انتخاب مجددش را نگیرد که از آن طرف هم تاثیرات سوء خود را بر دیپلماسی بگذارد.با سیاست خارجی اشتباه و واکنش های غلط دیپلماتیک کار به جایی رسیده که روز پول ما زیر پای سایر کشورها له می شود. امروز در عرصه جهانی و حتی در کشورهای آفریقایی هم پول ملی ما Change(تبدیل ارزی)نمی شود. این درد بزرگی است برای کشور در حوزه سیاست خارجی و اقتصاد خارجی.

دیپلماسی ایرانی

 


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: