کد خبر: ۱۸۸۰۷
تاریخ انتشار: ۲۱ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۹:۵۸
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
تغییر نظام بودجه ریزی از نگاه کارشناسان اقتصادی بررسی شد:
برخی کارشناسان «تغییر نظام بودجه ریزی کشور از افزایشی به عملیاتی» را گام مهمی به سوی بهبود عملکرد دستگاه های دولتی و پاسخگو کردن آنها می دانند.
 تغییر روش بودجه ریزی کشور و جایگزینی نظام بودجه ریزی عملیاتی به جای افزایشی که «محمدباقر نوبخت» رییس سازمان برنامه و بودجه و سخنگوی دولت، شهریور ماه امسال از آن خبر داد، استفاده از یک تجربه جهانی برای بهبود مدیریت اجرایی کشور است.
در حقیقت، تجربه جهانی بودجه عملیاتی ثابت کرده اگر چه بودجه به صورت یکساله و از پیش نوشته می شود و مبتنی بر یک سری طرح ها و برنامه هاست، اما تنظیم خوب ماهانه یا سه ماهه آن می تواند کشور را در وضع مناسبی نگه دارد و امکان بکارگیری راه حل های اصولی را برای رفع مشکلات و چالش ها بدهد.
پروفسور «چیسیست ترچتم» رئیس کمسیون حسابرسی و ممیزی تایلند، اواخر تیرماه امسال در هشتمین کنفرانس بین المللی بودجه ریزی بر مبنای عملکرد در تهران افزود: دولت ها باید بتوانند از سیستم بودجه ریزی به عنوان ابزاری برای تخصیص کارآمد منابع برای اجرای سیاست های خود استفاده کنند؛ هزینه کرد باید شفاف، کارا، و موثر باشد و سیستم بودجه ریزی باید موجب ارتقای توسعه اقتصادی کشور شود.
**لزوم عزم جدی
«محمد کردبچه» مشاور رئیس سازمان برنامه و بودجه در این خصوص به ایرنا گفت: اکنون قرار است براساس برنامه پنجساله ششم توسعه ، هر سال بودجه 20 درصد دستگاه های اجرایی عملیاتی شود به طوری که پس از پایان برنامه پنجساله ششم توسعه، بودجه همه دستگاه ها عملیاتی شود.
به گفته وی، برای عملیاتی کردن بودجه باید در چارچوب برنامه ششم توسعه، پیشرفت سالیانه اهداف کمی و فعالیت ها مشخص و متناسب با پیشرفت ها، بودجه تخصیص داده شود که در این زمینه تخصیص اعتبار بعدی بر اساس عملکرد قبلی است و ارزیابی عملکرد از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
وی تاکید کرد: «بودجه ریزی عملیاتی در واقع بودجه را با اهداف کمی مرتبط می سازد و مشخص می کند».
**مدیریت لحظه ای
«هوشیار رستمی» کارشناس و تحلیلگر مسائل اقتصادی نیز معتقد است: عملیاتی شدن بودجه از زمان دولت اصلاحات مطرح و قرار شد دولت با کمک بانک جهانی در چارچوب برنامه چهارم توسعه، نظام بودجه ریزی را عملیاتی کند. با این حال، متاسفانه در برنامه چهارم و حتی در برنامه پنجم توسعه چنین اتفاقی نیفتاد زیرا این اعتقاد وجود نداشت که بودجه در توسعه کشور نقش کلیدی دارد.
وی گفت: بودجه تاکنون ابزاری برای مدیریت لحظه ای کشور بوده است. به عنوان مثال وقتی اعتراض های گسترده ای در مورد موضوعی مطرح می شود به توصیه رییس جمهوری، اعتبار خاصی برای آن اختصاص می یابد و مشکل جدی نیز همین است.
رستمی، فرایند بودجه ریزی کنونی کشور را عجیب و غریب دانست و گفت: در این فرایند ابتدا از دستگاه ها خواسته می شود بودجه مورد نیاز سال بعد خود را محاسبه و اعلام کنند اما سازمان برنامه و بودجه پس از دریافت پیشنهاد دستگاه های اجرایی کشور، آن را کنار گذاشته و خودش بودجه ای را نوشته و تقدیم مجلس می کند. مجلس نیز به نوبه خود بودجه پیشنهادی دولت را کنار می گذارد و در نهایت، این چانه زنی نمایندگان مجلس است که مشخص می کند هر فعالیتی چقدر بودجه لازم دارد.
این تحلیلگر اقتصادی اضافه کرد: در کشورهای پیشرفته تصویب بودجه فرآیند بسیار کوتاهی دارد و مجلس معمولا همان بودجه پیشنهادی دولت را تصویب می کند. وظیفه اصلی نمایندگان مجلس یعنی نظارت بر حسن اجرای بودجه پس از تصویب بودجه پیشنهادی دولت است، اما متاسفانه در ایران نمایندگان مجلس هنگام بررسی بودجه پیشنهادی، در کار تخصصی بودجه ریزی دخالت کرده و حریم دولت را می شکنند و پس از تصویب بودجه دیگر کاری به حسن اجرای آن ندارند و از وظیفه اصلی خودشان غافل می مانند.
**بودجه عملیاتی/ بودجه افزایشی
به گفته رستمی، برخلاف بودجه افزایشی که در آن به بودجه سال پیش هر دستگاه درصدی اضافه می شود، بودجه عملیاتی یک نوع سازوکار بودجه بندی و مدیریت مالی دولت است که از کشورهای توسعه یافته اقتباس شده است.
**شایسته سالاری
رستمی با تاکید بر اهمیت نقش بودجه ریزی در توسعه کشور گفت: عملیاتی کردن بودجه به سود کشور است، زیرا بودجه در قبال عملکرد خوب تخصیص می یابد و بنابراین، بهبود عملکرد دستگاه ها و در نهایت بهبود شاخص حکمرانی کشور در نظام رتبه بندی جهانی را در پی دارد.
این شاخص شامل 6 زیرشاخص کنترل فساد، کارآمدی دولت، ثبات سیاسی و نبود تنش، خشونت و تروریسم، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و پاسخگویی است. دامنه تغییرات این زیرشاخص ها بین منفی 2.5 تا مثبت 2.5 است که متاسفانه وضع کشورمان در هیچیک از این زیرشاخص ها خوب نیست.
این تحلیلگر اقتصادی اضافه کرد: پاسخگو کردن دستگاه های اجرایی از پیامدهای مثبت بودجه عملیاتی است، زیرا مسئولان برای گرفتن تخصیص اعتبار باید به صورت ملموس و با ارایه آمار دقیق و مستند عملکرد خود را به تصویر بکشند و بر این اساس، تغییر مسئولان نه یک موضوع سیاسی، بلکه یک موضوع عملکردی می شود.به گفته این کارشناس اقتصادی، اگر عزم عملیاتی کردن نظام بودجه ریزی جدی است، باید اجازه داده شود انتصاب ها بر مبنای عملکردهای موفق و شایسته سالاری باشد.
**لزوم بهبود شاخص های مهم اقتصادی
رستمی با تایید تصمیم دولت برای تغییر نظام بودجه ریزی کشور، توصیه کرد در آینده از تجربیات موفق جهانی بیشتر استفاده و به بهبود شاخص های توسعه یافتگی در جهان توجه شود.
وی از جمله این شاخص ها به شاخص حکمرانی، بهبود محیط کسب و کار، آزادی اقتصادی و رقابت اقتصادی اشاره کرد و افزود: متاسفانه کشورمان در هیچیک از این شاخص ها وضع خوبی ندارد.
بر اساس شاخص رقابت پذیری که توسط مجمع جهانی اقتصاد*** تهیه می شود، ایران در سال 17-2016 در میان 139 کشور جهان در جایگاه هفتاد و چهارم قرار گرفت.
**پیش فرض ها آماده است
به گفته رستمی، بودجه ریزی عملیاتی مبتنی بر حسابداری تعهدی و نظام بودجه ریزی افزایشی مبتنی بر حسابداری نقدی است.
وی افزود: در سیستم حسابداری نقدی، اگر تعهدی برای آینده ایجاد شود، چون اکنون پولی پرداخت نشده است، چیزی وارد حساب بدهی ها نمی شود و تراز تغییر نمی کند در حالی که بدهی واقعا افزایش پیدا کرده است.
این تحلیلگر اقتصادی تصریح کرد: این اتفاقی بود که برای دولت یازدهم در سطح گسترده افتاد و دولت پیشین بدهی های سنگینی را برای آن به ارث گذاشت اما حسابداری تعهدی این نقص را برطرف می کند.
وی اضافه کرد: دولت زمینه اجرای حسابداری تعهدی را که پیش فرض بودجه ریزی عملیاتی است ایجاد کرده و بنابراین، پیش نیاز آماده است اما اجرایی شدن این سیاست به فهم مشترک دولت و مجلس بستگی دارد.
به هر روی، دولت به عملیاتی کردن بودجه موظف است و مجلس نیز باید نقش نظارتی خود را به خوبی ایفا کند و از چانه زنی ها بپرهیزد.

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: